Một thoáng Hàn Quốc 6: Thăm viện bảo tàng
Một trong những nơi tôi thích ghé qua mỗi khi đến một thành phố là viện bảo tàng. Viện bảo tàng là nơi lí tưởng để “khám phá” những nét văn hoá và văn minh chính của một dân tộc. Nếu được thiết kế và bày trí tốt, viện bảo tàng còn là “cửa sổ” để chúng ta nhìn xuyên qua quá khứ của một đất nước. Lần này, vì thời gian có hạn, nên tôi chỉ có thể ghé qua Viện bảo tàng hoàng gia, nằm trong khuôn viên của cung điện hoàng gia có tên là Kyung-bok. Cung điện này thật ra được xây từ cuối thế kỉ 14 (chính xác là năm 1395) nhưng nay đã được trùng tu lại nên có vẻ mới. Cung điện được xây theo mô hình “phong thuỷ” Tàu, tức nằm ngay trung tâm thành phố, phía sau là dựa vào núi, và phía trước là nhìn ra biển/sông.
Nằm trong cung điện Kyung-bok, Viện bảo tàng hoàng gia không lớn như tôi tưởng tượng, diện tích của chỉ khoảng Viện bảo tàng chiến tranh trên đường Gia Long ở Sài Gòn. Nhưng khác với Viện bảo tàng chiến tranh (là nơi chủ yếu tuyên truyền một chiều và tuyên truyền rất kém, rất thô), Viện bảo tàng hoàng gia của Hàn Quốc là một bảo tàng thật sự, vì trong đó có rất nhiều hiện vật và di chỉ để khách có thể biết một chút về đời sống của các vua chúa và cung tần mĩ nữ ngày xưa ở Hàn Quốc. Không như cách bày trí thô sơ và nhếch nhác của Viện bảo tàng chiến tranh ở Sài Gòn, Viện bảo tàng hoàng gia được thiết kế cực kì công phu, kết hợp công nghệ truyền thống và tiện nghi điện tử hiện đại. Không phải như trò làm tiền ở Viện bảo tàng chiến tranh của Việt Nam, ở đây ngay tại Viện bảo tàng hoàng gia tất cả các khách đều không trả một xu để tham quan trong điều kiện máy lạnh mát người. Khách tham quan có thể dành cả nửa ngày để đi tham quan và xem phim lịch sử mà không thấy chán. Nói chung, tôi có ấn tượng rất tốt về Viện bảo tàng hoàng gia của Hàn Quốc.
Viện bảo tàng hoàng gia chỉ chủ yếu lưu trữ những di chỉ và hiện vật thời Joseon (triều đại phong kiến cuối cùng của Hàn Quốc). Phần lớn những hiện vật tôi xem qua thuộc vào thế kỉ 18 và 19, một số là đầu thế kỉ 20. Chẳng hạn như hai chiếc xe hơi do Anh và Mĩ tặng được sản xuất thủ công từ đầu thế kỉ 20. Viện bảo tàng còn có phim dựng lại trận thuỷ chiến lừng danh chống Nhật dưới sự chỉ huy của Đô đốc Yi Sun-sin. Ông sống vào thế kỉ 16, và định mệnh đưa dẫn ông trở thành một tướng thống lĩnh hải quân chống sự xâm lược của Nhật. Ông sáng chế ra một loại chiến thuyền làm bằng sắt có tên là Thuyền Rùa (tiếng Hàn là Geobukseon, vì có hình dạng con rùa). Đội chiến thuyền này làm quân Nhật khiếp vía một thời gian, và tên của ông là một ác mộng với quân Nhật. Nhưng trong một trận hải chiến, ông bị trúng tên của quân Nhật và chết trên thuyền. Vị Đô đốc này là một anh hùng dân tộc, tượng của ông còn lớn hơn và dựng trước tượng của vua! Đô đốc Yi Sun-sin có thể ví ngang hàng với Trần Hưng Đạo của ta, nhưng về mặt chiến công hiển hách thì tôi nghĩ ông còn kém Đức Trần Hưng Đạo một bậc. Thật ra, đọc lược sử Hàn Quốc, tôi thấy họ có ít tướng lãnh hiển hách và oai hùng như các tướng lãnh Việt Nam thời xưa. (Nhưng có lẽ tôi chưa thuộc sử Hàn, nên nhận xét này có thể không đúng.)
Xem qua những hiện vật của hoàng cung Hàn Quốc vào thế kỉ 19 tôi có thể đi đến một nhận xét: văn minh và văn hoá của họ thời đó không hơn, nếu không muốn nói là kém hơn, Việt Nam. Từ những kiệu vua, lụa và quần áo vua, chén cơm, tách trà, v.v. thiếu sự tinh tế của những vật dụng thời triều Nguyễn bên Việt Nam. Họ cũng dùng son thiếp như các vật dụng cung đình bên ta, nhưng màu sơn và chạm trổ và nét khắc trên gỗ hay trên đồ gốm không khéo như các thợ cung đình Huế. Ngay cả trống của họ cũng rất tầm thường, chứ không tinh vi như trống của ta. Nhìn qua suất ăn và những thức ăn của vua chúa họ, tôi thấy cũng kém xa sự tinh tế và phong phú của triều đình Huế.
Phía ngoài cung điện, khách có thể đi dạo một vòng những khu phố chung quanh và biết một chút về Seoul. Nói chung, đường phố Seoul dĩ nhiên là hiện đại hơn và có nhiều xe hơi Sài Gòn. Seoul cũng có nạn kẹt xe, nhưng là loại kẹt xe có trật tự chứ không hỗn loạn như ở VN. Tôi đứng một góc đường quan sát tình trạng kẹt xe, nhưng không thấy những lạn lách lên lề đường hay bất chấp luật pháp như ở VN. Điều này là một minh chứng cho thấy người Hàn Quốc văn minh hơn người Việt Nam.
Từ hoàng cung, chúng tôi đi bộ thẳng ra khu trung tâm thành phố Seoul. Khu trung tâm thành phố có một con suối và con sông nhân tạo. Hai bên “sông” là hàng quán. Nhưng điều làm tôi chú ý là một hàng cột được treo những tấm vải màu vàng. Hỏi ra mới biết đây là đài tưởng niệm những nạn nhân bị chết trong vụ chìm tàu 2 tháng trước. Mỗi cột là tên của một nạn nhân. Nhiều người đến đó đứng mặc niệm. Tôi nghe nói trong số nạn nhân có một bà mẹ VN và chồng Hàn Quốc dẫn theo hai con. Câu chuyện cảm động khi biết rằng tàu sắp chìm, cha mẹ và người con trai quăng phao cho đứa em gái 5 tuổi, và cuối cùng gia đình chỉ có đứa con gái 5 tuổi còn sống sót. Phải công nhận người Hàn Quốc rất nhân văn, họ trân trọng mạng sống của đồng hương. Còn ở VN thì dù có vài chục người dân chết trong bão lụt, chẳng có lãnh đạo nào lên tiếng, vài nơi còn thản nhiên tổ chức ca nhạc ăn uống vui chơi, thật là vô cảm.
Nhưng qua đi dạo một vòng chung quanh hoàng cung, tôi mới nhận ra khu tôi ở là khu hiện đại theo phong cách Tây, nhưng chung quanh đây mới chính là “cái hồn” của Seoul. Cái hồn của Soeul cũng mang màu sắc Đông phương như VN ta. Có thể nói cái hồn của Seoul chẳng khá hơn, nếu không muốn nói là kém hơn, Sài Gòn. Seoul cũng có những con đường nhỏ và cũ và những con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo. Có khác chăng là đường phố và hẻm của Seoul sạch sẽ hơn đường phố và hẻm Sài Gòn.
Những quán ăn bình dân của họ cũng bình dân như ở Sài Gòn. Chúng tôi ghé vào một quán ăn có thể xem là bình dân. Thật ra, chung quanh hoàng cung có rất nhiều quán trong hẻm có lẽ phục vụ du khách, nhưng chúng tôi chẳng biết tìm quán nào vì không phải là dân địa phương. Tôi quyết định chọn quán theo … đám đông. Hễ quán nào có nhiều thực khách là tôi mon men đến xem họ có món gì. Cuối cùng chúng tôi chọn một quán có vẻ dân dã truyền thống chuyên món cá nướng. Cả ông bà chủ và người bồi bàn đều không biết tiếng Anh, nên chúng tôi chỉ biết dùng tay chỉ vào hình. Nhưng người bồi bàn rất tốt, chỉ rằng món cá này phải đi với món kia, còn cá nọ phải đi với món đó, v.v. Trong khi chờ nấu nướng, người bồi bàn đem ra một loạt đĩa nhỏ, nào là kim chi, đậu đen, đậu đỏ, cải muối, v.v. Tôi đang phân vân chưa biết làm gì với mấy món này thì em nghiên cứu sinh đi kèm cho biết đây là những món “ăn chơi”, nhà hàng không tính tiền! Ui chao, sao họ tử tế thế. Tôi vốn thích kim chi, nên chỉ vài phút tôi thanh toán hết đĩa kim chi vì quá ngon. Người bồi bàn hỏi muốn thêm kim chi nữa không, dĩ nhiên tôi gật đầu. Cô ấy quay đi và nói gì đó với người thực khách bàn bên cạnh, và người bạn thực khách Hàn Quốc bên cạnh dịch lại cho tôi bằng tiếng Anh ngập ngừng rằng “cô ấy nói ông ấy mê kim chi rồi. Ông muốn bao nhiêu cũng có”. Kim chi ở đây làm theo công nghệ truyền thống, tức cải trồng ở vùng có thổ nhưỡng đặc biệt, cải để chua tự nhiên và phải chôn dưới đất cả mấy tháng mới lấy lên ăn. Chúng tôi có một bữa ăn tuyệt vời, và giá chỉ 30 USD cho 4 người ăn.
Khi trời gần vào tối, chúng tôi đi dạo một vòng khu chợ đêm ở Seoul. Đây cũng là một địa chỉ của du khách khắp nơi. Khu chợ này cũng chẳng khác gì chợ đêm ở chợ Bến Thành, bán đủ thứ thượng vàng hạ cám và rất nhiều thức ăn. Nhưng khác với VN nơi mà chợ bán phần lớn hàng hoá có xuất xứ Tàu, ở đây khu chợ đêm Seoul đa số bán hàng của Hàn Quốc, rất hiếm thấy hàng hoá của Tàu. Có lẽ dân Hàn Quốc ý thức được rằng du khách đến đây là tìm đồ của Hàn Quốc chứ không phải loại đồ dỏm của Tàu cộng, nhưng cũng có thể họ có tinh thần tự trọng quốc gia cao hơn người tiểu thương VN. Chúng tôi đi một vòng hơn 1 tiếng đồng hồ, uống nước mía, nước ép trái cây, và mua vài món đồ làm kỉ niệm. Tôi thích khu chợ này vì không ai chặt chém, chẳng ai chèo kéo khách hàng, dù rất ít người biết tiếng Anh và khách thì chẳng ai biết tiếng Hàn Quốc. Hôm đó, buổi chiều nhiệt độ khoảng 20 độ C, nên chúng tôi có một đêm rất thoải mái.
(Loạt bài kí sự đến đây là hết. Tôi sẽ chỉnh sửa và công bố trên trang web cá nhân tại www.nguyenvantuan.org).
Nguồn: Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
Một trong những nơi tôi thích ghé qua mỗi khi đến một thành phố là viện bảo tàng. Viện bảo tàng là nơi lí tưởng để “khám phá” những nét văn hoá và văn minh chính của một dân tộc. Nếu được thiết kế và bày trí tốt, viện bảo tàng còn là “cửa sổ” để chúng ta nhìn xuyên qua quá khứ của một đất nước. Lần này, vì thời gian có hạn, nên tôi chỉ có thể ghé qua Viện bảo tàng hoàng gia, nằm trong khuôn viên của cung điện hoàng gia có tên là Kyung-bok. Cung điện này thật ra được xây từ cuối thế kỉ 14 (chính xác là năm 1395) nhưng nay đã được trùng tu lại nên có vẻ mới. Cung điện được xây theo mô hình “phong thuỷ” Tàu, tức nằm ngay trung tâm thành phố, phía sau là dựa vào núi, và phía trước là nhìn ra biển/sông.
Nằm trong cung điện Kyung-bok, Viện bảo tàng hoàng gia không lớn như tôi tưởng tượng, diện tích của chỉ khoảng Viện bảo tàng chiến tranh trên đường Gia Long ở Sài Gòn. Nhưng khác với Viện bảo tàng chiến tranh (là nơi chủ yếu tuyên truyền một chiều và tuyên truyền rất kém, rất thô), Viện bảo tàng hoàng gia của Hàn Quốc là một bảo tàng thật sự, vì trong đó có rất nhiều hiện vật và di chỉ để khách có thể biết một chút về đời sống của các vua chúa và cung tần mĩ nữ ngày xưa ở Hàn Quốc. Không như cách bày trí thô sơ và nhếch nhác của Viện bảo tàng chiến tranh ở Sài Gòn, Viện bảo tàng hoàng gia được thiết kế cực kì công phu, kết hợp công nghệ truyền thống và tiện nghi điện tử hiện đại. Không phải như trò làm tiền ở Viện bảo tàng chiến tranh của Việt Nam, ở đây ngay tại Viện bảo tàng hoàng gia tất cả các khách đều không trả một xu để tham quan trong điều kiện máy lạnh mát người. Khách tham quan có thể dành cả nửa ngày để đi tham quan và xem phim lịch sử mà không thấy chán. Nói chung, tôi có ấn tượng rất tốt về Viện bảo tàng hoàng gia của Hàn Quốc.
Viện bảo tàng hoàng gia chỉ chủ yếu lưu trữ những di chỉ và hiện vật thời Joseon (triều đại phong kiến cuối cùng của Hàn Quốc). Phần lớn những hiện vật tôi xem qua thuộc vào thế kỉ 18 và 19, một số là đầu thế kỉ 20. Chẳng hạn như hai chiếc xe hơi do Anh và Mĩ tặng được sản xuất thủ công từ đầu thế kỉ 20. Viện bảo tàng còn có phim dựng lại trận thuỷ chiến lừng danh chống Nhật dưới sự chỉ huy của Đô đốc Yi Sun-sin. Ông sống vào thế kỉ 16, và định mệnh đưa dẫn ông trở thành một tướng thống lĩnh hải quân chống sự xâm lược của Nhật. Ông sáng chế ra một loại chiến thuyền làm bằng sắt có tên là Thuyền Rùa (tiếng Hàn là Geobukseon, vì có hình dạng con rùa). Đội chiến thuyền này làm quân Nhật khiếp vía một thời gian, và tên của ông là một ác mộng với quân Nhật. Nhưng trong một trận hải chiến, ông bị trúng tên của quân Nhật và chết trên thuyền. Vị Đô đốc này là một anh hùng dân tộc, tượng của ông còn lớn hơn và dựng trước tượng của vua! Đô đốc Yi Sun-sin có thể ví ngang hàng với Trần Hưng Đạo của ta, nhưng về mặt chiến công hiển hách thì tôi nghĩ ông còn kém Đức Trần Hưng Đạo một bậc. Thật ra, đọc lược sử Hàn Quốc, tôi thấy họ có ít tướng lãnh hiển hách và oai hùng như các tướng lãnh Việt Nam thời xưa. (Nhưng có lẽ tôi chưa thuộc sử Hàn, nên nhận xét này có thể không đúng.)
Xem qua những hiện vật của hoàng cung Hàn Quốc vào thế kỉ 19 tôi có thể đi đến một nhận xét: văn minh và văn hoá của họ thời đó không hơn, nếu không muốn nói là kém hơn, Việt Nam. Từ những kiệu vua, lụa và quần áo vua, chén cơm, tách trà, v.v. thiếu sự tinh tế của những vật dụng thời triều Nguyễn bên Việt Nam. Họ cũng dùng son thiếp như các vật dụng cung đình bên ta, nhưng màu sơn và chạm trổ và nét khắc trên gỗ hay trên đồ gốm không khéo như các thợ cung đình Huế. Ngay cả trống của họ cũng rất tầm thường, chứ không tinh vi như trống của ta. Nhìn qua suất ăn và những thức ăn của vua chúa họ, tôi thấy cũng kém xa sự tinh tế và phong phú của triều đình Huế.
Phía ngoài cung điện, khách có thể đi dạo một vòng những khu phố chung quanh và biết một chút về Seoul. Nói chung, đường phố Seoul dĩ nhiên là hiện đại hơn và có nhiều xe hơi Sài Gòn. Seoul cũng có nạn kẹt xe, nhưng là loại kẹt xe có trật tự chứ không hỗn loạn như ở VN. Tôi đứng một góc đường quan sát tình trạng kẹt xe, nhưng không thấy những lạn lách lên lề đường hay bất chấp luật pháp như ở VN. Điều này là một minh chứng cho thấy người Hàn Quốc văn minh hơn người Việt Nam.
Từ hoàng cung, chúng tôi đi bộ thẳng ra khu trung tâm thành phố Seoul. Khu trung tâm thành phố có một con suối và con sông nhân tạo. Hai bên “sông” là hàng quán. Nhưng điều làm tôi chú ý là một hàng cột được treo những tấm vải màu vàng. Hỏi ra mới biết đây là đài tưởng niệm những nạn nhân bị chết trong vụ chìm tàu 2 tháng trước. Mỗi cột là tên của một nạn nhân. Nhiều người đến đó đứng mặc niệm. Tôi nghe nói trong số nạn nhân có một bà mẹ VN và chồng Hàn Quốc dẫn theo hai con. Câu chuyện cảm động khi biết rằng tàu sắp chìm, cha mẹ và người con trai quăng phao cho đứa em gái 5 tuổi, và cuối cùng gia đình chỉ có đứa con gái 5 tuổi còn sống sót. Phải công nhận người Hàn Quốc rất nhân văn, họ trân trọng mạng sống của đồng hương. Còn ở VN thì dù có vài chục người dân chết trong bão lụt, chẳng có lãnh đạo nào lên tiếng, vài nơi còn thản nhiên tổ chức ca nhạc ăn uống vui chơi, thật là vô cảm.
Nhưng qua đi dạo một vòng chung quanh hoàng cung, tôi mới nhận ra khu tôi ở là khu hiện đại theo phong cách Tây, nhưng chung quanh đây mới chính là “cái hồn” của Seoul. Cái hồn của Soeul cũng mang màu sắc Đông phương như VN ta. Có thể nói cái hồn của Seoul chẳng khá hơn, nếu không muốn nói là kém hơn, Sài Gòn. Seoul cũng có những con đường nhỏ và cũ và những con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo. Có khác chăng là đường phố và hẻm của Seoul sạch sẽ hơn đường phố và hẻm Sài Gòn.
Những quán ăn bình dân của họ cũng bình dân như ở Sài Gòn. Chúng tôi ghé vào một quán ăn có thể xem là bình dân. Thật ra, chung quanh hoàng cung có rất nhiều quán trong hẻm có lẽ phục vụ du khách, nhưng chúng tôi chẳng biết tìm quán nào vì không phải là dân địa phương. Tôi quyết định chọn quán theo … đám đông. Hễ quán nào có nhiều thực khách là tôi mon men đến xem họ có món gì. Cuối cùng chúng tôi chọn một quán có vẻ dân dã truyền thống chuyên món cá nướng. Cả ông bà chủ và người bồi bàn đều không biết tiếng Anh, nên chúng tôi chỉ biết dùng tay chỉ vào hình. Nhưng người bồi bàn rất tốt, chỉ rằng món cá này phải đi với món kia, còn cá nọ phải đi với món đó, v.v. Trong khi chờ nấu nướng, người bồi bàn đem ra một loạt đĩa nhỏ, nào là kim chi, đậu đen, đậu đỏ, cải muối, v.v. Tôi đang phân vân chưa biết làm gì với mấy món này thì em nghiên cứu sinh đi kèm cho biết đây là những món “ăn chơi”, nhà hàng không tính tiền! Ui chao, sao họ tử tế thế. Tôi vốn thích kim chi, nên chỉ vài phút tôi thanh toán hết đĩa kim chi vì quá ngon. Người bồi bàn hỏi muốn thêm kim chi nữa không, dĩ nhiên tôi gật đầu. Cô ấy quay đi và nói gì đó với người thực khách bàn bên cạnh, và người bạn thực khách Hàn Quốc bên cạnh dịch lại cho tôi bằng tiếng Anh ngập ngừng rằng “cô ấy nói ông ấy mê kim chi rồi. Ông muốn bao nhiêu cũng có”. Kim chi ở đây làm theo công nghệ truyền thống, tức cải trồng ở vùng có thổ nhưỡng đặc biệt, cải để chua tự nhiên và phải chôn dưới đất cả mấy tháng mới lấy lên ăn. Chúng tôi có một bữa ăn tuyệt vời, và giá chỉ 30 USD cho 4 người ăn.
Khi trời gần vào tối, chúng tôi đi dạo một vòng khu chợ đêm ở Seoul. Đây cũng là một địa chỉ của du khách khắp nơi. Khu chợ này cũng chẳng khác gì chợ đêm ở chợ Bến Thành, bán đủ thứ thượng vàng hạ cám và rất nhiều thức ăn. Nhưng khác với VN nơi mà chợ bán phần lớn hàng hoá có xuất xứ Tàu, ở đây khu chợ đêm Seoul đa số bán hàng của Hàn Quốc, rất hiếm thấy hàng hoá của Tàu. Có lẽ dân Hàn Quốc ý thức được rằng du khách đến đây là tìm đồ của Hàn Quốc chứ không phải loại đồ dỏm của Tàu cộng, nhưng cũng có thể họ có tinh thần tự trọng quốc gia cao hơn người tiểu thương VN. Chúng tôi đi một vòng hơn 1 tiếng đồng hồ, uống nước mía, nước ép trái cây, và mua vài món đồ làm kỉ niệm. Tôi thích khu chợ này vì không ai chặt chém, chẳng ai chèo kéo khách hàng, dù rất ít người biết tiếng Anh và khách thì chẳng ai biết tiếng Hàn Quốc. Hôm đó, buổi chiều nhiệt độ khoảng 20 độ C, nên chúng tôi có một đêm rất thoải mái.
(Loạt bài kí sự đến đây là hết. Tôi sẽ chỉnh sửa và công bố trên trang web cá nhân tại www.nguyenvantuan.org).
Nguồn: Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
Facebook
Twitter
RSS
0 nhận xét: