Một thoáng Hàn Quốc 4: Chất lượng hơn số lượng
Thỉnh thoảng, người ta đánh giá sự thành công và hoành tráng qua số người tham gia hội nghị. Trong ngành y và đặc biệt ở Mĩ, có những hội nghị lên đến 40 ngàn người, còn nhỏ hơn thì cũng 5000 người. Nhưng tôi nghĩ những hội nghị này mang màu sắc thương mại hơn là khoa học. Trong những hội nghị lớn như thế, người tham dự rất mệt, vì phải chạy hết session này đến session khác, mà có khi phải cuốc bộ cả 10 phút mới đến nơi. Tôi thì thích những hội nghị nhỏ, nơi mà người tham dự có dịp và thì giờ trao đổi kĩ hơn.
Hội nghị APBMR lần này chỉ có khoảng 170 người tham dự (số ghi danh là khoảng 200), nhưng tôi thấy chất lượng người tham dự rất tốt. Họ là những người đến để học và chia sẻ kinh nghiệm, chứ không phải chỉ có mặt để lấy tờ giấy chứng nhận CME hay đi shopping. Một cách để biết chất lượng của khách tham dự là qua những câu hỏi của họ dành cho diễn giả. Thật vậy, tôi dự từ đầu đến cuối, chăm chú theo dõi những câu hỏi của khán giả, và có thể nói là họ thật sự quan tâm đến vấn đề. Quan trọng hơn, một số câu hỏi cho thấy người hỏi rất am hiểu vấn đề một cách chuyên sâu chứ không phải bề mặt. Chẳng hạn như sau bài báo cáo của nhóm VN nghiên cứu về gen trong loãng xương, có 3 người hỏi toàn những câu rất chi tiết (họ chú ý đến slide số mấy) và hỏi rất cặn kẽ. Tôi có ấn tượng tốt với những câu hỏi này vì nó cho thấy hội nghị có chất lượng cao.
Chất lượng còn phản ảnh qua những công trình nghiên cứu. Tôi có thể nói rằng tất cả những công trình nghiên cứu trình bày trong hội nghị này không hề kém bất cứ hội nghị nào tôi từng thấy ở Mĩ, Âu châu, hay Úc. Có một lĩnh vực nghiên cứu về trabecular bone mà tôi theo đuổi hơn 1 năm qua, nhưng khi đến đây đã thấy các đồng nghiệp ở đây làm cả nghiên cứu GWAS trên trabecular bone! Tôi hỏi họ bằng cách nào mà các bạn làm nhanh thế, họ nói chỉ cần chi vài chục ngàn USD mua thiết bị và thực hiện. Trường của họ có những quĩ nghiên cứu gọi là “khẩn cấp” (emergency) để cạnh tranh với các trường đại học Âu Mĩ. Và, cộng với đức tính cần cù và chịu khó làm việc của người châu Á, họ có thể làm nhanh và làm trước cả các nhóm nghiên cứu lớn ở Mĩ!
Một điều làm tôi ngạc nhiên là sự phát triển về nghiên cứu cơ bản của Hàn Quốc. Mấy năm trước đây tôi đã chú ý đến sự xuất hiện của các đoàn nghiên cứu từ Hàn Quốc trong Hội nghị ASBMR (hội nghị loãng xương ở Mĩ mỗi năm thu hút khoảng 5000 người tham dự), nhưng dạo đó họ chưa có những nghiên cứu trình làng. Khoảng 5 năm gần đây, tôi chú ý nhiều abstracts từ Hàn Quốc đã xuất hiện, và gần phân nửa là các công trình nghiên cứu cơ bản về sinh học phân tử, tế bào học, di truyền, v.v. Ngày nay, Hàn Quốc đã sản xuất máy DXA và bán ra thế giới. Phải nói đó là một bước phát triển ngoạn mục.
Nhìn lại các hội nghị khoa học ở Việt Nam (dĩ nhiên tôi chỉ nói trong ngành y) và so sánh với Hàn Quốc tôi chỉ biết ngậm ngùi. Có thể nói hầu hết hội nghị y khoa ở VN là những dịp họp hành tổng kết cuối năm. Nội dung chỉ chủ yếu xoay quanh những bài nói tổng quan (review), rất ít các bài nghiên cứu original. Có hội nghị hoàn toàn không có một bài nghiên cứu original nào, tất cả là những bài tổng quan của các “cây đa cây đề” và của công ti dược. Thử hỏi, một hội nghị mà không có original research thì làm sao gọi đó là “hội nghị khoa học” được? Bởi thế tôi rất quan tâm đến tình trạng này và cố gắng thay đổi trong các hội nghị loãng xương ở VN mà tôi có vai trò tổ chức.
Ngay cả những bài tổng quan thì thực chất cũng chỉ là nói chuyện của người ta. Ý tôi muốn nói là những bài review như thế toàn dùng dữ liệu của các tác giả khác bên Tây, chứ diễn giả chẳng có một dữ liệu gì của riêng mình. Thông thường, trong các hội nghị khoa học nghiêm chỉnh, người được mời nói tổng quan là chuyên gia có uy tín trong lĩnh vực hẹp nào đó. “Có uy tín” hiểu theo nghĩa tác giả có nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực mà tác giả trình bày. Dĩ nhiên, trong khi trình bày tác giả cũng trích dẫn nghiên cứu của người khác, nhưng dữ liệu của tác giả vẫn đóng vai trò chủ đạo cho cái theme của bài nói chuyện. Đó mới là tổng quan đúng nghĩa. Còn đằng này, trong các hội nghị ở VN, các diễn giả (thường là “vô ra cũng thằng cha khi nảy”) toàn dùng dữ liệu của người khác, và như thế vô hình trung biến họ thành cái loa của người khác. Có người diễn giả nói về thuốc nhưng cũng chỉ dùng dữ liệu của các nghiên cứu của các tác giả khác, nên hệ quả là họ trở thành người bán thuốc (salesman) mà họ không biết! Có khi tôi thấy họ dùng slides có logo của công ti thuốc (chắc là do công ti soạn cho họ?) Chẳng có gì là khoa học. Đó là một tình trạng rất đáng báo động.
Tuy nhiên, không phải ai cũng trở thành cái loa như vậy. Trong thực tế, cũng có người có tư cách dứt khoát không nhận lời nói chuyện thuốc cho các công ti dược. Trong hội nghị APBMR lần này cũng có hai người là khách mời của công ti thuốc bảo trợ cho hội nghị, nhưng có một diễn giả có tư cách rất khẳng khái. Ông tên là ES (cũng là chỗ quen biết của tôi). Ông dùng thời gian để nói về thuyết bone remodeling của ông, rồi đến phút cuối ông nói [dịch đại khái] “Tôi đến đây là do cái công ti kia nó tài trợ, và nó kêu tôi nói 2 slides về thuốc của nó, và đây là 2 slides đó. Tôi không bình luận dữ liệu này vì tôi không có tham gia vào nghiên cứu đó.” Nói xong ông đi đến phần kết luận. Ông này quả là có thay đổi thái độ. Khoảng 5 năm trước ông nói cho một công ti thuốc, sau khi nói xong, một vị trưởng thượng tên là CN (lúc đó đã 90 tuổi) đứng lên chỉ thẳng vào mặt ông và nói giữa hội trường gần 500 người rằng: “Đây là một quảng bá cho công ti thuốc”. Không ai dám nói gì với vị trưởng thượng này vì trong hội trường toàn là học trò của ông, nhưng quan trọng hơn là ông nói đúng. Lời nói của cụ CN quả là một bài học cho ES nên lần này ông tuyên bố thẳng và gây cảm tình cho khán giả.
Tôi nghĩ cần phải nâng cao nội dung khoa học trong các hội nghị y khoa ở VN để sánh vai với các nước tiên tiến. Nếu cứ chăm chăm vào số lượng người tham dự mà nội dung quá nghèo nàn (toàn những bài tổng quan) thì thà không tổ chức hội nghị còn hay hơn, hay tổ chức nhưng đừng nhân danh hai chữ “khoa học”. Như APBMR, chúng ta cần chất hơn là lượng.
Nguồn: Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
Thỉnh thoảng, người ta đánh giá sự thành công và hoành tráng qua số người tham gia hội nghị. Trong ngành y và đặc biệt ở Mĩ, có những hội nghị lên đến 40 ngàn người, còn nhỏ hơn thì cũng 5000 người. Nhưng tôi nghĩ những hội nghị này mang màu sắc thương mại hơn là khoa học. Trong những hội nghị lớn như thế, người tham dự rất mệt, vì phải chạy hết session này đến session khác, mà có khi phải cuốc bộ cả 10 phút mới đến nơi. Tôi thì thích những hội nghị nhỏ, nơi mà người tham dự có dịp và thì giờ trao đổi kĩ hơn.
Hội nghị APBMR lần này chỉ có khoảng 170 người tham dự (số ghi danh là khoảng 200), nhưng tôi thấy chất lượng người tham dự rất tốt. Họ là những người đến để học và chia sẻ kinh nghiệm, chứ không phải chỉ có mặt để lấy tờ giấy chứng nhận CME hay đi shopping. Một cách để biết chất lượng của khách tham dự là qua những câu hỏi của họ dành cho diễn giả. Thật vậy, tôi dự từ đầu đến cuối, chăm chú theo dõi những câu hỏi của khán giả, và có thể nói là họ thật sự quan tâm đến vấn đề. Quan trọng hơn, một số câu hỏi cho thấy người hỏi rất am hiểu vấn đề một cách chuyên sâu chứ không phải bề mặt. Chẳng hạn như sau bài báo cáo của nhóm VN nghiên cứu về gen trong loãng xương, có 3 người hỏi toàn những câu rất chi tiết (họ chú ý đến slide số mấy) và hỏi rất cặn kẽ. Tôi có ấn tượng tốt với những câu hỏi này vì nó cho thấy hội nghị có chất lượng cao.
Chất lượng còn phản ảnh qua những công trình nghiên cứu. Tôi có thể nói rằng tất cả những công trình nghiên cứu trình bày trong hội nghị này không hề kém bất cứ hội nghị nào tôi từng thấy ở Mĩ, Âu châu, hay Úc. Có một lĩnh vực nghiên cứu về trabecular bone mà tôi theo đuổi hơn 1 năm qua, nhưng khi đến đây đã thấy các đồng nghiệp ở đây làm cả nghiên cứu GWAS trên trabecular bone! Tôi hỏi họ bằng cách nào mà các bạn làm nhanh thế, họ nói chỉ cần chi vài chục ngàn USD mua thiết bị và thực hiện. Trường của họ có những quĩ nghiên cứu gọi là “khẩn cấp” (emergency) để cạnh tranh với các trường đại học Âu Mĩ. Và, cộng với đức tính cần cù và chịu khó làm việc của người châu Á, họ có thể làm nhanh và làm trước cả các nhóm nghiên cứu lớn ở Mĩ!
Một điều làm tôi ngạc nhiên là sự phát triển về nghiên cứu cơ bản của Hàn Quốc. Mấy năm trước đây tôi đã chú ý đến sự xuất hiện của các đoàn nghiên cứu từ Hàn Quốc trong Hội nghị ASBMR (hội nghị loãng xương ở Mĩ mỗi năm thu hút khoảng 5000 người tham dự), nhưng dạo đó họ chưa có những nghiên cứu trình làng. Khoảng 5 năm gần đây, tôi chú ý nhiều abstracts từ Hàn Quốc đã xuất hiện, và gần phân nửa là các công trình nghiên cứu cơ bản về sinh học phân tử, tế bào học, di truyền, v.v. Ngày nay, Hàn Quốc đã sản xuất máy DXA và bán ra thế giới. Phải nói đó là một bước phát triển ngoạn mục.
Nhìn lại các hội nghị khoa học ở Việt Nam (dĩ nhiên tôi chỉ nói trong ngành y) và so sánh với Hàn Quốc tôi chỉ biết ngậm ngùi. Có thể nói hầu hết hội nghị y khoa ở VN là những dịp họp hành tổng kết cuối năm. Nội dung chỉ chủ yếu xoay quanh những bài nói tổng quan (review), rất ít các bài nghiên cứu original. Có hội nghị hoàn toàn không có một bài nghiên cứu original nào, tất cả là những bài tổng quan của các “cây đa cây đề” và của công ti dược. Thử hỏi, một hội nghị mà không có original research thì làm sao gọi đó là “hội nghị khoa học” được? Bởi thế tôi rất quan tâm đến tình trạng này và cố gắng thay đổi trong các hội nghị loãng xương ở VN mà tôi có vai trò tổ chức.
Ngay cả những bài tổng quan thì thực chất cũng chỉ là nói chuyện của người ta. Ý tôi muốn nói là những bài review như thế toàn dùng dữ liệu của các tác giả khác bên Tây, chứ diễn giả chẳng có một dữ liệu gì của riêng mình. Thông thường, trong các hội nghị khoa học nghiêm chỉnh, người được mời nói tổng quan là chuyên gia có uy tín trong lĩnh vực hẹp nào đó. “Có uy tín” hiểu theo nghĩa tác giả có nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực mà tác giả trình bày. Dĩ nhiên, trong khi trình bày tác giả cũng trích dẫn nghiên cứu của người khác, nhưng dữ liệu của tác giả vẫn đóng vai trò chủ đạo cho cái theme của bài nói chuyện. Đó mới là tổng quan đúng nghĩa. Còn đằng này, trong các hội nghị ở VN, các diễn giả (thường là “vô ra cũng thằng cha khi nảy”) toàn dùng dữ liệu của người khác, và như thế vô hình trung biến họ thành cái loa của người khác. Có người diễn giả nói về thuốc nhưng cũng chỉ dùng dữ liệu của các nghiên cứu của các tác giả khác, nên hệ quả là họ trở thành người bán thuốc (salesman) mà họ không biết! Có khi tôi thấy họ dùng slides có logo của công ti thuốc (chắc là do công ti soạn cho họ?) Chẳng có gì là khoa học. Đó là một tình trạng rất đáng báo động.
Tuy nhiên, không phải ai cũng trở thành cái loa như vậy. Trong thực tế, cũng có người có tư cách dứt khoát không nhận lời nói chuyện thuốc cho các công ti dược. Trong hội nghị APBMR lần này cũng có hai người là khách mời của công ti thuốc bảo trợ cho hội nghị, nhưng có một diễn giả có tư cách rất khẳng khái. Ông tên là ES (cũng là chỗ quen biết của tôi). Ông dùng thời gian để nói về thuyết bone remodeling của ông, rồi đến phút cuối ông nói [dịch đại khái] “Tôi đến đây là do cái công ti kia nó tài trợ, và nó kêu tôi nói 2 slides về thuốc của nó, và đây là 2 slides đó. Tôi không bình luận dữ liệu này vì tôi không có tham gia vào nghiên cứu đó.” Nói xong ông đi đến phần kết luận. Ông này quả là có thay đổi thái độ. Khoảng 5 năm trước ông nói cho một công ti thuốc, sau khi nói xong, một vị trưởng thượng tên là CN (lúc đó đã 90 tuổi) đứng lên chỉ thẳng vào mặt ông và nói giữa hội trường gần 500 người rằng: “Đây là một quảng bá cho công ti thuốc”. Không ai dám nói gì với vị trưởng thượng này vì trong hội trường toàn là học trò của ông, nhưng quan trọng hơn là ông nói đúng. Lời nói của cụ CN quả là một bài học cho ES nên lần này ông tuyên bố thẳng và gây cảm tình cho khán giả.
Tôi nghĩ cần phải nâng cao nội dung khoa học trong các hội nghị y khoa ở VN để sánh vai với các nước tiên tiến. Nếu cứ chăm chăm vào số lượng người tham dự mà nội dung quá nghèo nàn (toàn những bài tổng quan) thì thà không tổ chức hội nghị còn hay hơn, hay tổ chức nhưng đừng nhân danh hai chữ “khoa học”. Như APBMR, chúng ta cần chất hơn là lượng.
Nguồn: Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
Facebook
Twitter
RSS
0 nhận xét: